Περίληψη
Οι Φυσικές Επιστήμες συνιστούν ένα ευχάριστο τρόπο εξερεύνησης και κατανόησης του περιβάλλοντός μας και κατέχουν σημαντική θέση στα αναλυτικά προγράμματα του δημοτικού. Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται ένας σχεδιασμός διδασκαλίας για την προσέγγιση των καιρικών φαινόμενων στα παιδιά με τη αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών, ο οποίος ενσωματώνει έννοιες από τις Φυσικές Επιστήμες, Γλώσσα, Τέχνες και Μαθηματικά. Στόχος της διδακτικής πρότασης είναι να οδηγηθούν τα παιδιά στην κατάκτηση της επιστημονικής γνώσης και στην εξοικείωση με τη μεθοδολογία των φυσικών επιστημών μέσα από κατάλληλες διδακτικές προσεγγίσεις. Λαμβάνοντας υπόψη τις διδακτικές προσεγγίσεις και εκπαιδευτικές πρακτικές κατάλληλες για τα παιδιά αυτής της ηλικίας θα διαμορφώσουμε ένα εμπλουτισμένο μαθησιακά περιβάλλον πρόσφορο για διερευνήσεις, πειραματισμούς και ανακαλύψεις. Θα αξιοποιήσουμε τα αυθόρμητα ενδιαφέροντα των παιδιών ως σημείο εκκίνησης και με βάση τις ανάγκες, τις ικανότητες, τις προϋπάρχουσες γνώσεις τους θα οργανώσουμε ελκυστικές μαθησιακές εμπειρίες, ατομικές και ομαδικές με νόημα και ενδιαφέρον για τα ίδια τα παιδιά. Οι προτεινόμενες δραστηριότητες αποτελούν παραδείγματα με βάση τα οποία οι εκπαιδευτικοί μπορούν να σχεδιάσουν αντίστοιχες δραστηριότητες και για άλλους τομείς των Φ. Ε.
1η Δραστηριότητα: Ημερήσια καταγραφή καιρού
Στη φάση αυτή της διδασκαλίας θα χωρίσουμε τα παιδιά σε ετερογενείς ολιγομελείς ομάδες και θα ορίσουμε τους ρόλους των μελών τους. Οι ομάδες θα ασχοληθούν διαδοχικά με τον Η/Υ (συγκεκριμένα μία ομάδα κάθε μέρα, από Δευτέρα έως Παρασκευή) και θα αναλάβουν να κάνουν την καταγραφή του καιρού σε πίνακα διπλής εισόδου, χρησιμοποιώντας σύμβολα καιρού. Για την υλοποίηση αυτής της δραστηριότητας η δασκάλα έχει δημιουργήσει στο λογισμικό Kidspiration ένα αρχείο που περιλαμβάνει έναν πίνακα διπλής εισόδου, ο οποίος αποτελείται από 7 στήλες και 6 γραμμές.
Στην πρώτη στήλη είναι τυπωμένες οι ημέρες της εβδομάδας ξεκινώντας από την Δευτέρα έως και την Παρασκευή. Στην δεύτερη έως και την έβδομη στήλη υπάρχουν σύμβολα – εικόνες του καιρού. Υπάρχουν επίσης οριζόντιες γραμμές που χωρίζουν τις ημέρες με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα πλέγμα με πλαίσια μέσα στα οποία τα παιδιά μπορούν να σύρουν με το ποντίκι και να τοποθετήσουν τα σύμβολα. Τα σύμβολα αυτά τα επιλέγουν από μία βιβλιοθήκη εικόνων – συμβόλων καιρού την οποία έχει δημιουργήσει και τοποθετήσει η δασκάλα στο λογισμικό. Για να βρουν σε ποιο πλαίσιο ακριβώς πρέπει να τοποθετήσουν το σύμβολο που επέλεξαν, τα παιδιά θα πρέπει να βρουν πρώτα την λέξη για την ημέρα και στην γραμμή αυτή να εντοπίσουν την στήλη για το συγκεκριμένο σύμβολο (τα σύμβολα τοποθετούνται πάντα κάθετα στην στήλη που τους αναλογεί). Περιμένουμε από τα παιδιά να ενεργήσουν όπως παρουσιάζεται στον Πίνακα 5. Κάθε μέρα, αφού γίνει η καταγραφή από την ορισμένη ομάδα, αποθηκεύουμε το αρχείο που δημιουργείται και το τυπώνουμε τελικά την Παρασκευή, έχοντας ολοκληρωθεί η καταγραφή του καιρού όλων των ημερών. Κατάλληλο για παιδιά Α' - Β' Δημοτικού.
2η Δραστηριότητα
Α) Παρατήρηση πινάκων εβδομαδιαίας καταγραφής
Τα παιδιά σε ολομέλεια παρατηρούν, εντοπίζουν και αναγνωρίζουν όλα τα στοιχεία του κάθε πίνακα, συζητούν, συγκρίνουν και σχολιάζουν τον αριθμό των συμβόλων που εμφανίζονται, χρησιμοποιώντας τα τέσσερα τυπωμένα αρχεία εβδομαδιαίας καταγραφής του Word.
Β) Συμπλήρωση πίνακα μηνιαίας καταγραφής
Μια ομάδα παιδιών, χρησιμοποιώντας τον Η/Υ, αναλαμβάνει να συμπληρώσει στον πίνακα μηνιαίας καταγραφής τα στοιχεία που ζητά το φύλλο (με τον τρόπο που αναφέραμε παραπάνω) και στο τέλος το τυπώνει σε τόσα αντίγραφα, όσες είναι και οι ομάδες των παιδιών. Οι εκτυπώσεις μοιράζονται στις ομάδες, γίνεται σχολιασμός και έλεγχος για την ορθότητα των στοιχείων. Σε περίπτωση εντοπισμού λάθους, η ομάδα θα πρέπει να το διορθώσει επεμβαίνοντας στο αρχείο του Excel και να το τυπώσει για να γίνει εκ νέου ο έλεγχος από την ολομέλεια.
Γ) Παρουσίαση δεδομένων σε μορφή γραφήματος (ραβδόγραμμα)
Μια άλλη ομάδα παιδιών, χρησιμοποιώντας τον Η/Υ αναλαμβάνει να δημιουργήσει το ραβδόγραμμα – απεικόνιση με βάση τoν πίνακα μηνιαίας καταγραφής του Excel. Αφού ολοκληρώσει το ραβδόγραμμα το εκτυπώνει. Οι υπόλοιπες ομάδες των παιδιών αναλαμβάνουν να δημιουργήσουν το ραβδόγραμμα, χρησιμοποιώντας τις εκτυπώσεις του πίνακα μηνιαίας καταγραφής, σε τυπωμένα χαρτιά με το αρχικό αρχείο του Excel, βάφοντας κάθε στήλη με μαρκαδόρους σε διαφορετικό χρώμα.
Γ) Έλεγχος ορθότητας στοιχείων
Οι ομάδες όταν τελειώσουν συγκεντρώνονται σε ολομέλεια, παρατηρούν τους τυπωμένους πίνακες, συζητούν μεταξύ τους και ελέγχουν αν όλα τα στοιχεία έχουν καταχωρηθεί σωστά. Ουσιαστικά, μέσα από συζήτηση και επιχειρηματολογία, γίνεται αξιολόγηση της κάθε ομάδας από τις άλλες, ως προς την ορθότητα των καταγραφών. Σε περίπτωση εντοπισμού λάθους, η ομάδα που το έκανε θα πρέπει να το διορθώσει και να το παρουσιάσει και πάλι για να γίνει εκ νέου ο έλεγχος από την ολομέλεια. Στη συνέχεια ακολουθεί συζήτηση, σχολιασμός και σύγκριση των δεδομένων – στοιχείων του ραβδογράμματος οπότε οι ομάδες καταλήγουν στα τελικά συμπεράσματα για τον καιρό του μήνα.
3η Δραστηριότητα: Σύνδεση συμβόλων με τις αντίστοιχες λέξεις
Η συγκεκριμένη δραστηριότητα συνδέεται με τα Μαθηματικά και τη Γλώσσα και έχει στόχο τον έλεγχο της κατανόησης του γνωστικού αντικειμένου. Συγκεκριμένα, ελέγχουμε αν τα παιδιά είναι σε θέση να αναγνωρίζουν και να αναπαριστούν ένα καιρικό φαινόμενο με ένα σύμβολο και στη συνέχεια αν είναι σε θέση να κάνουν αντιστοίχιση εικόνων – συμβόλων και λέξεων και να κατανοούν το νόημά τους. Η δραστηριότητα περιλαμβάνει οριζόντια αντιστοίχιση πέντε λέξεων που σχετίζονται με πέντε σύμβολα – εικόνες καιρού.
Περιγραφή του φύλλου εργασίας:
Έχουμε δημιουργήσει στο λογισμικό HotPotatoes / εφαρμογή JMatch ένα αρχείο οριζόντιας αντιστοίχισης που περιλαμβάνει τις λέξεις ΧΙΟΝΙ, ΑΕΡΑΣ, ΗΛΙΟΣ, ΒΡΟΧΗ, ΣΥΝΝΕΦΙΑ και τις αντίστοιχες εικόνες – σύμβολα
4η Δραστηριότητα
Εβδομαδιαία καταγραφή καιρού
Στη φάση αυτή τα παιδιά θα πρέπει να «καταγράψουν» τον καιρό της εβδομάδας (από Δευτέρα έως Παρασκευή) σε ένα φύλλο εργασίας με την αξιοποίηση του Επεξεργαστή Κειμένου Word, το οποίο έχει ετοιμάσει η δασκάλα και παρουσιάζεται στον πιο κάτω Πίνακα.
5η Δραστηριότητα: Μηνιαία καταγραφή καιρού
Στο τέλος κάθε μήνα τα παιδιά θα πρέπει να «καταγράψουν» τον καιρό του μήνα σε φύλλο εργασίας που έχει ετοιμάσει η νηπιαγωγός στο λογισμικό Excel, τo οποίο παρουσιάζεται παρακάτω και περιλαμβάνει:
α) έναν συγκεντρωτικό πίνακα μηνιαίας καταγραφής καιρού (Πίνακας 7) και
β) ένα γράφημα (ραβδόγραμμα) παρουσίασης των δεδομένων (Σχήμα 1)
